Negatywny wpis w BIK może mieć znaczenie przy ocenie wiarygodności kredytowej, nawet po uregulowaniu zaległości. Warto jednak pamiętać, że okres przechowywania informacji zależy m.in. od sposobu spłaty zobowiązania i zgody na dalsze przetwarzanie danych.
Co oznacza negatywny wpis w BIK?
Negatywny wpis w Biuro Informacji Kredytowej (BIK) oznacza informację o problemach z terminowym regulowaniem zobowiązania. Może dotyczyć m.in. opóźnienia w spłacie raty kredytu, pożyczki lub karty kredytowej. Sam fakt posiadania zobowiązania nie jest więc powodem do negatywnej oceny. Znaczenie ma przede wszystkim sposób jego obsługi.
Szczególne znaczenie mają opóźnienia trwające dłużej niż 60 dni, jeżeli od przekazania klientowi informacji o zamiarze przetwarzania danych minęło co najmniej 30 dni. W takiej sytuacji dane dotyczące zobowiązania mogą być przetwarzane przez BIK bez zgody klienta także po jego spłacie. Nie oznacza to jednak, że każda zaległość automatycznie prowadzi do powstania trwałego negatywnego śladu w historii kredytowej.
Warto też odróżnić negatywny wpis od samej informacji o opóźnieniu. Historia kredytowa może zawierać szczegółowe dane dotyczące przebiegu spłaty zobowiązania, w tym terminowości poszczególnych rat. Informacje o historii spłat mają znaczenie przy wyliczaniu oceny punktowej BIK. Pod uwagę brane są m.in. opóźnienia w spłacie kredytów i pożyczek, przy czym znaczenie ma zarówno długość opóźnienia, jak i wysokość zaległości.
Negatywny wpis w BIK – jak długo pozostaje widoczny?
To, jak długo informacje o zobowiązaniu pozostają widoczne dla instytucji finansowych, zależy przede wszystkim od tego, czy zostało ono spłacone oraz czy wystąpiły opóźnienia w spłacie. Znaczenie ma również to, czy klient wyraził zgodę na dalsze przetwarzanie danych po wygaśnięciu zobowiązania.
Jeżeli opóźnienie w spłacie wyniosło ponad 60 dni, a od momentu poinformowania klienta przez instytucję finansową o zamiarze przetwarzania danych minęło co najmniej 30 dni, BIK może przetwarzać informacje o zobowiązaniu bez zgody klienta przez 5 lat od jego całkowitej spłaty.
Jeżeli zobowiązanie zostało spłacone i nie wystąpiły warunki pozwalające na dalsze przetwarzanie danych bez zgody klienta, po jego wygaśnięciu informacje co do zasady nie są widoczne dla banków i firm pożyczkowych. Wyjątkiem jest sytuacja, gdy klient wyraził zgodę na dalsze przetwarzanie danych po spłacie zobowiązania. Mogą jednak nadal być udostępniane, jeżeli klient wyraził zgodę na ich przetwarzanie po spłacie zobowiązania. Informacje o kredytach i pożyczkach objętych zgodą na dalsze przetwarzanie mogą być przetwarzane maksymalnie przez 5 lat od momentu całkowitej spłaty danego zobowiązania.
Istotne jest więc, że 5 lat nie liczy się od momentu powstania zaległości, lecz od całkowitego uregulowania danego zobowiązania. Po upływie 5 lat kończy się okres przetwarzania danych dotyczących zobowiązania w celu oceny zdolności kredytowej i analizy ryzyka kredytowego na podstawie zgody klienta lub przepisów pozwalających na przetwarzanie danych bez tej zgody. Nie oznacza to jednak, że informacje muszą zostać całkowicie usunięte z BIK, ponieważ mogą być dalej przetwarzane w innych celach, m.in. statystycznych. Samo przetwarzanie danych przez BIK w celach statystycznych to odrębna kwestia i nie oznacza, że bank może wykorzystać je przy ocenie klienta.
Jak długo BIK przechowuje informacje o spłaconym kredycie?
Samo zakończenie spłaty kredytu nie oznacza, że wszystkie dane dotyczące zobowiązania są natychmiast usuwane z systemów BIK. Trzeba rozróżnić przechowywanie danych przez BIK od ich widoczności dla banków i firm pożyczkowych. To właśnie ta druga kwestia ma największe znaczenie dla osoby, która planuje w przyszłości ubiegać się o finansowanie.
Jeżeli kredyt był spłacany terminowo i nie została udzielona zgoda na dalsze przetwarzanie danych, po jego całkowitej spłacie informacje przestają być widoczne dla instytucji finansowych sprawdzających historię kredytową. Jeśli natomiast klient wyraził zgodę na dalsze przetwarzanie, dane o zobowiązaniu mogą być wykorzystywane przy ocenie wiarygodności maksymalnie przez 5 lat od dnia całkowitej spłaty.
Nie oznacza to jednak, że po tym czasie BIK musi usunąć dane w każdym celu.Po zakończeniu okresu, w którym dane mogą być wykorzystywane do oceny zdolności kredytowej i analizy ryzyka kredytowego, BIK może nadal przetwarzać informacje o spłaconych kredytach w celach statystycznych. Takie dane nie są widoczne dla banków ani firm pożyczkowych i nie wpływają na indywidualną historię kredytową klienta. BIK wskazuje, że dane o spłaconych kredytach bankowych mogą być w tym celu przetwarzane maksymalnie przez 12 lat od ich spłaty. W takim przypadku dane są wykorzystywane w formie zbiorczej, bez danych osobowych, przez okres trwania zobowiązania oraz 12 lat od jego wygaśnięcia.
Czy negatywny wpis w BIK można usunąć?
Usunięcie negatywnej informacji z BIK na samo żądanie klienta co do zasady nie jest możliwe. Jeżeli dane zostały prawidłowo przekazane przez instytucję finansową i istnieje podstawa do ich dalszego przetwarzania, samo żądanie klienta nie powoduje ich usunięcia. Możliwość usunięcia danych zależy od tego, na jakiej podstawie są one przetwarzane. Dotyczy to również sytuacji, gdy wpis utrudnia uzyskanie kolejnego finansowania.
Inaczej wygląda sytuacja, gdy w raporcie znajdują się błędne, nieaktualne lub omyłkowo przekazane informacje. Jeżeli w raporcie BIK znajdują się nieprawdziwe lub nieaktualne informacje, należy zwrócić się do instytucji finansowej, która przekazała dane, z prośbą o ich skorygowanie. BIK nie może samodzielnie zmieniać danych przekazanych przez bank lub inną instytucję finansową.
Warto zachować ostrożność wobec ofert firm obiecujących szybkie „czyszczenie BIK”. Prawidłowych negatywnych danych nie można usunąć wyłącznie dlatego, że klient sobie tego życzy. Jeżeli dane są nieprawidłowe lub zostały omyłkowo przekazane do BIK, można domagać się ich korekty za pośrednictwem instytucji finansowej, która je przekazała. W przypadku prawidłowych danych dotyczących zobowiązania, którego spłata była opóźniona o ponad 60 dni i spełnione zostały pozostałe wymagane warunki, klient nie może wycofać zgody w taki sposób, aby zakończyć ich przetwarzanie przed upływem 5 lat. W takiej sytuacji BIK może przetwarzać dane bez zgody klienta.